//////

Jedną z największych zalet wprowadzania danych pod kon­trolą minikomputera jest możliwość ich redagowania i kontroli. Operacje te umożliwiają odciążenie komputera głównego od pew­nych prostych, lecz czasochłonnych czynności. Dlatego też stopień kontroli i redakcji, jaki zapewnia rejestrator wielostanowiskowy, nabiera podstawowego znaczenia.  Zwykle producent dostarcza pewną liczbę standardowych pro­cedur, które są wliczone w cenę systemu. Mogą być także dostarczone na’ zamówienie użytkownika pewne procedury specjalne (np. weryfikacja danych), za które należy jednak uiścić dodatkową opłatę. Korzystanie przez użytkownika ze standardowego oprogra­mowania może .czasami okazać się zbyt kosztowne, ponieważ dla uruchomienia pewnych programów konieczna jest większa pojemność pamięci operacyjnej lub dyskowej.

SYSTEM M jest modularnym < systemem do przygotowania danych na taśmie magnetycznej (fot. 3.10). Zestaw różnorodnych urządzeń zapewnia dużą ela­styczność konfiguracji, zależnie od stawianych przed nią zadań. Firma FACIT-ADDO oferuje pięć podstawowych konfiguracji: M 5, M 7, M 10, Mil oraz M15, które umożliwiają rejestrację danych na taśmie magnetycznej w infokasecie lub na krążku stan­dardowym wraz. z jednoczesnym (w miarę potrzeby) otrzymywa­niem w obu przypadkach kopii przenoszonych znaków na papierze drukarki.    Możliwości SYSTEMU M zostaną przedstawione na bazie kon­figuracji oznaczonej symbolem M 10.

Rejestratory wielostanowiskowe są bardziej uniwersalne i — stosowane w większej liczbie —r tańsze w eksploatacji niż poje­dyncze jednostki typu klawiatura-jednostka pamięci na taśmie magnetycznej;, nie jest bowiem wymagane podłączenie do każdej klawiatury’drogiego urządzenia pamięci. W ramach tej grupy urządzeń rozróżnia się rozwiązania ze sterowaniem lub bez stero­wania przebiegiem prac przez minikomputer.Typowym przykładem rejestratora wielostanowiskowego, w którym zrezygnowano z komputerowego sterowania zapisem da­nych na taśmie’ magnetycznej. jest SYSTEM M, produkowany przez firmę FACIT-ADDO.

Taśmy wyjściowe nie odpowiadają wymaganiom systemu komputerowego, przed rozpoczęciem procesu przetwarzania zbioru niezbędne jest zatem sprowadzenie jego formatu do postaci stan­dardowej. Przy przeprowadzaniu tej operacji należy zastosować komputer wraz z odpowiednim oprogramowaniem, które z reguły dostarczane jest przez producenta urządzeń. Główną zaletą urzą­dzeń grupy pierwszej jest stosunkowo, niska cena, charakteryzu­jąca się ponadto tendencją spadkową. Według danych raportu. DATAPRO’70 ceny jednostanowiskowych rejestratorów taśmy magnetycznej wahały się od 4600 do 12 800 dolarów’. Ceny jedno­stanowiskowych rejestratorów dysków elastycznych wynosiły od 6300 do 8900 dolarów.

Następnie operator, uruchamiając klawisze, przenosi poszczególne znaki z do­kumentu źródłowego na kartę. Po wprowadzeniu znaku karta przesuwana jest o jedną kolumnę w przypadku zgodności nanie­sionego znaku ze. znakiem na karcie. Jeżeli zgodność taka nie występuje, to klawiatura zostaje zablokowana i błąd sygnalizo­wany jest przez zapalenie się lampki na pulpicie. Operator spraw­dza przyczynę błędu i w. przypadku błędu na karcie oznacza ją specjalnym znakiem w pdpowiedniej kolumnie. W sprawdzarkach ARITMA 630 opisany proces polega na porównaniu zawartości dwóch rejestrów. W pierwszym znajdują się dane ze sprawdzanej karty, do drugiego zaś wprowadza się za pomocą klawiatury dane z dokumentu źródłowego. Fakt wystąpie­nia niezgodności zawartości obu rejestrów sygnalizowany jest przez zablokowanie klawiatury oraz optyczny wskaźnik błędu.

Informacje są zapisywane na 200+4 koncentrycznych ścież­kach powierzchni dysku. Każda ścieżka jest podzielona na 12 sek­torów.-Na początku każdego sektora znajduje – się^pole adreso­we, które jest wykorzystywane przez jednostkę sterującą do kon­troli wybranego adresu przy operacjach czytania i pisania danych. Oprócz pola adresowego sektor zawiera pole danych, o pojem­ności 256/słów 16 bitowych. Długość _blóku ’ informacyjnego nie może przekraczać pojemności jednego cylindra, tj. 6144 słów.Będzie, to W praktyce możliwe do zrealizowania pod warunkiem, że obecnie proponowane systemy opera­cyjne (oprogramowanie’systemowe) ulegną weryfikacji, uspraw­nieniu. i dostosowaniu do wymogów przetwarzania ekonomicz­nego.

Pamięć SP45DE charakteryzują następujące parametry tech­niczne:    prędkość liniowa dysku — 540 cm/sek,  gęstość zapisu na ścieżce od,723 do 1287 bitów/cm,promień ścieżki — 7 cm,  pojemność ścieżki — 41 667 bitów (3328 bajtów),pojemność nominalna (dwie. strony dysku) — 6,3 min bi­tów (505 856 bajtów),  maksymalny czas dostępu do danych —173 ms,średni czas dostępu —83 ms. . W pamięci dostępnych’ jest razem maksymalnie 8 powierzchni dyskowych (4 dyski po dwie strony). Na każdej z nich znajduje się po 77 ścieżek ponumerowanych od 0 do 76 podzielonych na 26 sektorów. Pojemność sektora wynosi 128 bajtów. Stanowi on jednostkę transmisji danych.

Z kolei formą pośrednią objęte są takie metody wprowadzania, gdzie dane muszą być przed wprowadze­niem przeniesione na jeden’z nośników maszynowych: taśmy, lub karty dziurkowane, taśmy lub miękkie dyski magnetyczne itp. Konieczność przenoszenia danych z’postaci źródłowej na nośnik maszynowy ogranicza charakter strumienia danych tylko do postaci akumulacyjnej. Natomiast wprowadzanie bezpośrednie jest możliwe zarówno .w postaci strumienia akumulacyjnego, jak i bieżącego. Jeśli chodzi o przesyłanie, to teoretycznie dowolna forma wprowadzania danych może: wystąpić w każdym z rodzajów sy­stemów lokalnych lub.zdalnych. W. praktycznej realizacji mogą wystąpić trudności natury czysto technicznej, które niewątpliwie będą dt) przezwyciężenia w, miarę postępu tećhnologiczno-organizaęyjnego.

Przesyłanie (danych odbywa się w ustalonej zawczasu postaci za pomocą odpowiednich środków technicznych. Gdy odległość między źródłem danych i komputerem jest niewielka, a także gdy użytkownik nie wymaga natychmiastowych wyników prze­twarzania, przesyłanie zazwyczaj jest realizowane w postaci transportu fizycznego dokumentów źródłowych lub nośników maszy­nowych. W przypadku znacznej odległości komputera od źródła’ danych rolę przesyłania może przejąć transmisja danych^ Jeśli .dodatkowo użytkownik wymaga, aby wyniki były uzyskiwane” współdziałaniowo do powstawania danych, transmisja danych staje- / się  elementem warunkującym prawidłowe działanie takiego sy­stemu.

Staje się szybkość pracy pamięci zewnętrznych i urządzeń wejściowo-wyjścio- wych. Istotnego znaczenia nabiera zatem takie zbilansowanie sy­stemu, aby. otrzymana konfiguracja dawała gwarancję możliwie —największej przepustowości systemu. Niestety zagadnienie to nie doczekało się jeszcze zadowalających rozwiązań. analitycznych    dlatego często jeszcze potrzebny zestaw komputerowy określany jest intuicyjnie (w zależności od rodzaju systemu informatyczne­go), na bazie dotychczasowych doświadczeń w tym względzie.W związku z tym, że podstawowe parametry oraz wady i za­lety poszczególnych urządzeń pamięci zewnętrznych i urządzeń wejściowo-wyjściowych omówiono szeroko w dalszych rozdzia­łach, w tym miejscu zostaną zasygnalizowane jedynie wnioski tendencje natury ogólnej.