Informacja wykorzystywana przez komputer może być za­kodowana (zawarta) na taśmie papierowej, kartach dziurkowa­nych, taśmie magnetycznej itp. Na karcie perforowanej dane re­prezentowane są za pomocą małych prostokątnych otworów znaj­dujących się w określonych miejscach karty. W podobny sposób, za pomocą okrągłych otworów biegnących wzdłuż taśmy, repre­zentowane są dane na taśmie papierowej.Każdemu rodzajowi nośnika musi więc odpowiadać kod słu­żący, do przedstawienia na nim określonego zestawu symboli. Przedstawiono kody karty dziurkowanej i taśmy papierowej stosowane w systemie EC-1032.

Poza możliwością • umieszczenia na dokumencie znaków za pomocą urządzenia drukującego, dopuszcza się wypeł­nienie go pewnymi znakami specjalnymi. Oznaczenia te w postaci kresek, krzyżyków, zaczernionych kwadracików itp., umieszczone w odpowiednich miejscach formularza, reprezentują określone wartości i, podobnie jak znaki alfanumeryczne, są bezpośrednio akceptowane przez komputer.  Przedstawiona charakterystyka urządzeń przeznaczonych do automatycznego odczytu danych z dokumentów – ma charakter informacyjny, a zainteresowanych w poszerzeniu wiadomości na ten temat odsyła się do istniejącej literatury przedmiotu [13, 42].Metoda bezpośredniej rejestracji danych znajduje zastosowanie głównie w sytuacjach, gdy dąży się do minimalizacji czasu zapisu danych w pamięci komputera.

Jeżeli paczka została skompletowana, operator wybiera tryb weryfikacji. Dostępne są cztery tryby weryfikacji:   przez ponowne wprowadzanie danych,—wizualna, przez wprowadzanie wybranych danych na mo­nitor ekranowy operatora,   warunkowa, stosowana w przypadku niezgodności sum kontrolnych oraz    selektywna, stosowana przy kontroli pewnych pół w róż­nych zapisach. Po przeprowadzeniu weryfikacji dane zawarte w paczce mo­gą zostać wyprowadzone. Podstawowym nośnikiem wyjściowym jest taśma magnetyczna, lecz nie wyklucza się innych możliwo­ści, np. drukowania danych na drukarce, o ile takowa znajduje się w zestawie i operacja ma swoje uzasadnienie. Przed ostatecz­nym wyprowadzeniem dokonuje się redagowania zapisu, tzn. na­dania mu ostatecznej postaci wyjściowej.

Jedną z największych zalet wprowadzania danych pod kon­trolą minikomputera jest możliwość ich redagowania i kontroli. Operacje te umożliwiają odciążenie komputera głównego od pew­nych prostych, lecz czasochłonnych czynności. Dlatego też stopień kontroli i redakcji, jaki zapewnia rejestrator wielostanowiskowy, nabiera podstawowego znaczenia.  Zwykle producent dostarcza pewną liczbę standardowych pro­cedur, które są wliczone w cenę systemu. Mogą być także dostarczone na’ zamówienie użytkownika pewne procedury specjalne (np. weryfikacja danych), za które należy jednak uiścić dodatkową opłatę. Korzystanie przez użytkownika ze standardowego oprogra­mowania może .czasami okazać się zbyt kosztowne, ponieważ dla uruchomienia pewnych programów konieczna jest większa pojemność pamięci operacyjnej lub dyskowej.

Pamięć SP45DE charakteryzują następujące parametry tech­niczne:    prędkość liniowa dysku — 540 cm/sek,  gęstość zapisu na ścieżce od,723 do 1287 bitów/cm,promień ścieżki — 7 cm,  pojemność ścieżki — 41 667 bitów (3328 bajtów),pojemność nominalna (dwie. strony dysku) — 6,3 min bi­tów (505 856 bajtów),  maksymalny czas dostępu do danych —173 ms,średni czas dostępu —83 ms. . W pamięci dostępnych’ jest razem maksymalnie 8 powierzchni dyskowych (4 dyski po dwie strony). Na każdej z nich znajduje się po 77 ścieżek ponumerowanych od 0 do 76 podzielonych na 26 sektorów. Pojemność sektora wynosi 128 bajtów. Stanowi on jednostkę transmisji danych.

Jednym z pierwszych tego typu praw jest sformułowane pod koniec lat czterdziestych prawo Groscha, które powiada, . , że koszt maszyny, cyfrowej jest wprost proporcjonalny do pier­wiastka kwadratowego szybkości jej działania” {41, s. 352]. Dla naszych rozważań wygodniej jest jednak rozpatrywać odwrotne prawo Groscha mówiące,’ że szybkość komputera jest wprost pro­porcjonalna do kwadratu kosztu (oznacza to, że komputer dwa razy droższy jest cztery razy szybszy). Nie analizując bliżej tych zależności trzeba stwierdzić, że zgodnie z prawem Groscha naj- ekonomiczniejsze (także z ogólnospołecznego punktu widzenia) są komputery o dużej mocy obliczeniowej.

W przyszłości z pewnością znajdą zastosowanie w Polsce także inne metody oceny efektywności ekonomicznej systemów infor­matycznych. Do takich przyszłościowych metod zaliczają Mę ba­dania statystyczno-ankietowe kosztów i efektów, analiza efek­tywności ekonomicznej kosztów z wykorzystaniem matematycz- . nych metod optymalizacyjnych czy wreszcie badania operacyjne- , i techniki symulacyjne .W warunkach przechodzenia z ekstensywnych na intensywne formy gospodarowania problem/ określania efektywności ekonomicznej systemów informatycznych jest szczególnie ważny; Przede wszystkim należy sobie zdawać sprawę z tego, że wyniki prac projektowych mogą być obiektywnie oceniane dopiero w warun­kach pełnej mierzalności funkcji oraz zasileń wejściowo-wyjścio- wych.

Z makroekonomicznego punktu widzenia, system informatycz­ny jest efektywny ekonomicznie, jeśli współczynnik efektywności ekonomicznej (Wc) jest większy od współczynnika granicznego, ustalonego centralnie dla danej gałęzi przemysłu, a okres zwrotu nakładów (T) jest mniejszy od granicznego okresu zwrotu, także ustalonego centralnie.Zaprezentowane wskaźniki (wzory 3 i 4) zostały w polskiej literaturze przedmiotu dość mocno skrytykowane przez Z. Gac- kowskiego  Autor ten uważa, że w wa- . runkach intensywnego wzrostu gospodarczego należy stosować  takie wskaźniki obliczania efektywności ekonomicznej systemów informatycznych, które pozwalają na rozłożenie efektów i kosztów na cały okres realizacji przedsięwzięcia.

Dane te powinny umożliwić sprawdzenie wszystkich warunków ^kontrolnych przewidzianych w projekcie oraz zachowania się pro­gramu w warunkach minimalnych i maksymalnych wartości wej­ściowych i wyników pośrednich i końcowych. Projektant powi­nien określić spodziewane wyniki działań logicznych, arytmetycz­nych oraz postać wyników końcowych wyprowadzanych np. na drukarkę wierszową.Należy zwrócić -uwagę, że sprawdzenie każdego programu -opracowanego w jednostce przetwarzania zgodnie z powyższymi „wymaganiami nie oznacza konieczności przygotowania dużej ilości •danych wejściowych.  Czynnością zamykającą fazę pierwszą, tj. rozpoznanie, studia i projektowanie, jest opracowanie pierwszej wersji dokumentacji , eksploatacyjnej systemu. Przez dokumentację eksploatacyjną sy­stemu należy rozumieć: dokumentację instrukcyjną w obiekcie,      dokumentację operatorską w ośrodku obliczeniowym.

Należy tu mocno podkreślić, że opracowanie kon­cepcji w sposób zrozumiały dla przyszłego użytkownika jest nie­zmiernie istotne dla powodzenia dalszych prac. Koncepcja systemu informatycznego stanowi bowiem jedyną podstawę do podję­cia decyzji przez kierownictwo użytkownika systemu o przystą­pieniu, z jednej strony do następnych etapów, a z drugiej — do poniesienia wielomilionowych nakładów związanych z pracami przygotowawczymi i kupnem, sprzętu komputerowego.Jednym z głównych zagadnień, jakie są przedmiotem opraco­wania koncepcji, jest przede wszystkim charakterystyka nowego systemu przetwarzania komputerowego. Wynika to przede wszyst­kim z charakteru opracowania (jest to koncepcja systemu prze­twarzania, a’nie np. systemu zarządzania).

Wszystkie , dane przesyłane między urządzeniami wejścia-wyjścia i pamięcią komputera są automatycznie kontrolowane pod wzglę­dem ich poprawności. Dane sprawdza się również przed przesła­niem ich do komputera oraz na wyjściu z komputera. Pewne ope­racje kontrolne są także wykonywane w jednostce centralnej w momencie przesyłania danych z ^rządzenia lub do urządzenia wejścia-wyjścia. Sprawdzanie to nie wykrywa jednak błędów wy­nikających z nieprawidłowego przygotowania danych na nośniku, np. jeślizfemiast cyfry 2 została wydziurkowana na taśmie papie­rowej cyfra 3. Jednakże, jeśli sprawdzona litera, cyfra lub znak specjalny zostaną niepoprawnie zinterpretowane na nośniku lub wewnątrz komputera, błąd taki zostanie natychmiast wykryty.

Po uruchomieniu transferu sterowanie jednostką centralną przekazywane jest pro­gramowi, który zawierał rozkaz wejścia-wyjścia. Podczas trwania procesu przesyłania danych z (lub do) jednostki centralnej program ten wykonuje swoje obliczenia. Transfer (przesianie da­nych) peryferyjny jest autonomiczny, tzn. „troszczy się sam o sie­bie”. Jest on zarządzany przez dwukanałową „konwersację” sprzę-‚ tową (hardware’owa) pomiędzy rejestrami Jednostki centralnej zawierającymi informację sterującą a jednostką sterującą urządze­nia peryferyjnego. Kod, w którym wprowadzane są darie przez wolno pracujące urządzenia peryferyjne, różni się od kodu, w którym dane te sąprzechowywane w pamięci jednostki centralnej.

Urządzenia służące do odczytywania, interpretacji oraz tłu­maczenia na kod wewnętrzny komputera informacji, zakodowa­nych na nośniku (taśmie papierowej, kartach dziurkowanych itp.). są nazywane urządzeniami wprowadzania danych. Większość z nich działa w sposób automatyczny, tzn. raz uruchomione pracują zgodnie z wymaganiami wprowadzonego do komputera progra­mu tak długo, aż. cały zbiór informacji wejściowych zostanie umieszczony w pamięci komputera. Urządzenia te można po­dzielić, że względu na rodzaj stosowanego nośnika, w sposób następujący:    czytniki kart dziurkowanych,  czytniki taśmy papierowejczytniki znaków magnetycznych,  optyczne czytniki znaków,urządzenia do bezpośredniego wprowadzania danych (da­lekopisy, monitory ekranowe itp.).

Przedstawione uprzednio techniki przygotowania danych charak­teryzują się obecnością pewnego „pośrednika’ między danymi zarejestrowanymi na dokumentach źródłowych i w pamięci..kom- putera. Jest nim nośnik techniczny, jak np. karta, taśma papie­rowa bądź taśma magnetyczna. Operacje związane z jego przy­gotowaniem, kontrolą, transportem i.przechowywaniem są drogie i czasochłonni, co zmniejsza w znacznym stopniu oczekiwaną efektywność zastosowania komputera. Powszechna aplikacja tych tech­nik stanowi jednak na obecnym etapie rozwoju informatyki obiek­tywną konieczność.

Użytkownicy posiadający własny bądź dzierżawiący duży komputer, których wolumen rejestrowanych danych jest odpo­wiednio duży, będą zwracać większą uwagę na efektywność przy­gotowania danych przez oferowane im urządzenia. Uwzględnić należy fakt, że. rejestrator wielostanowiskowy nie jest jedynie zesppłem środków zwiększających przepustowość systemu w stosunku do takiej samej liczby jednostek wolno stojących, ale wy­konuje również pewne funkcje edytorskie, kontrolne i korekcyjne na’ danych przed wprowadzeniem ich do komputera-głównego.  Operacje tego typu są proste, lecz czasochłonne i nie istnieje po­trzeba wykonywania ich w komputerze w warunkach, gdy koszt jednej godziny jego pracy znacznie przewyższa koszt tej samej godziny pracy minikomputera pracującego w zestawie rejestra­tora wielostanowiskowego.

Pierwszą decyzją, którą musi podjąć potencjalny użytkownik rejestratorów taśmy magnetycznej jest to, czy będą to urządze­nia jednostanowiskowe (wolno stojące), czy też wielostanowisko-” we bazujące na minikomputerze. Rozwiązanie tego problemu nie nastręcza poważnych trudności w przypadku, gdy wolumen da­nych podlegających rejestracji jest mały, ponieważ wybór zo­stanie przeprowadzony głównie pod kątem kosztu urządzeń.-. Na­leży jednak zwrócić uwagę na ewentualną, wielofunkcyjność urządzenia, która to możliwość jest bardzo ważna z punktu wi­dzenia małej instytucji.’

Zapis może być umiesz­czony na taśmie w postaci wejściowej bądź zmienionej pod kon­trolą programu OtFTPUT FORMAT, który dostarcza użytkowni­kowi następujących możliwości:zmiany kolejności pól w zapisie,eliminacji pól,   dodania pól z innego zapisu,  wstawienia pola zawierającego dane stałe dla każdego zapisu. Dzięki zastosowaniu powyższych funkcji dane mogą być wy­prowadzone w najbardziej dogodnej postaci, gotowej do natych­miastowego przetwarzania w komputerze głównym. Poza przygo­towaniem danych i kontrolą rejestrator SEECHECK umożliwia: wprowadzanie lub wyprowadzanie danych z taśmy pa­pierowej,    transmisję danych między . dwoma urządzeniami SEECHECK, zdalne klawiaturowe prowadzenie danych, bezpośrednią komunikację z komputerem głównym. ,dycyjny”, tzn. za pomocą dziurkarek kart lub taśm, a inne tych użytkowników, którzy nie posiadają własnego sprzętu obliczenio­wego.